Lekittoko Txoriak

2021(e)ko ekainaren 2(a), asteazkena

Garraitzeko Erroiak

Ohikoa da nahastutea erroia eta belea, antz handia daukelako, baina ez diraz inondik be bardinak:

Erroia handi-handia da, 1,30m enbergadureagaz, zapelatz baten bestekoa, eta txori urriak diraz, belak ostera oso ugariak, errepide bazterretatik zehar ikus geinken moduan.

Inglesez belea crow da, eta erroia raven; erderaz "corneja" eta "cuervo", hurrenez hurren.

Erroiaren izen zientifikoa, Corvus corax.

Erroia eta belaren silueten alderaketa

Garraitzen bikote batek habia egin dau, surtziloetako baten ganeko arrakala batean, eta kumaldia dabil aurrera ataraten.

Islako surtziluak

Erroi bikotea Garraitzen

Erroiak labarretan egiten dabez habiak, bai barrukaldeko amiltegietan, bai kostaldekoetan,

eta 4-6 kuna bitartean hazten dabez normalean.

Garraitzeko gure bikotea 5 kuna eder hazten dabilzala dirudi, argazkian heldua bateri jana emoten gehi beste 4 ikusten dirazen bitartean, kanpoan islako puntan beste heldua ikusi nebalako.

Erroi heldua eta 5 kuna

Erroia islako puntan

Erroia ogiagaz

Topera dabilz kunari jatekoa eroaten, erroiak oportunistak diraz eta ia edozer jan daike, gizakion hondakinak, sarraskiak, zein eurak ehizaniko ornogabe, mikrougaztun nahiz beste hegazti batzuren habietatik ostuniko arraultza edo txitak!

Erroia, zintzurra jatekoz beterik habiara bidean

Laster ikusiko dogu familia osoa hegaz, eta urte erdiz geratuko diraz kunak gurasoen inguruan, bizi irauteko jakin beharreko guztia ikasten.

Ea ikusten dozuezan!

2021(e)ko maiatzaren 18(a), asteartea

Mokozabalak Karraspion!

Mokozabala Platalea leucorodia, espátula común erderaz, spoonbill (koilara-moko) inglesez.

Aurreko hilaren 29an, arratsaldeko 15.23an, sorpresa Karraspion: mokozabalak Garraitz ondoan. Oso gaitza da hegazti migratzaileak atseden egiteko aukera izan dagien Karraspion, jentea eta batez be txakurrak dirazala eta... eguraldi txarragaz inor bertatik ez dabilenean bakarrik izaten dabe aukera. Eta egun euritsua izan zalez, gertatu zan. Halan eta be, hamen ipinten deutsuedazen argazkiak egin baino lehenago, txakur bikin paseaten etorren pertsona batengana arineketan joan behar izan neban eta txakurrak eusteko eskatu...

Mokozabalak Karraspion

Marea beheragaz, Lea ibaia itsasoratzen dan inguruan, islaren ondotik, santzak atseden egiteko batzen dirazen lekuan egoazan, eurakin batera.

Mokozabalak eta santzak

Tamainoen alderaketa

9 ale egon ziran, helduak eta gazteak, euretako 3 eraztunduta. Heldu batzuk dagoeneko eztei lumiagaz, txima luziakin kokotean, eta kolore laranja sama azpian.

Mokozabalak Karraspion. Lehenengokoa ezkerretik, eta hirugarrena eskumatik, eraztundunak biak, ale gazteak.

Ezkerretik hirugarrenak be ale heldua hau, eraztuna dauko

Mokoa goruntz daukonak kolore desbardineko eraztun konbinaketa bat dakar

Eraztunen irakurketak informazio hau emon dau:

NAXT, baltza zuriaren ganean, 2019-07-17an Herbeheretan txita zalarik eraztundua.

Punto berdea eraztundu zan lekua da, eta besteak eraztunaren irakurketa puntuak

ATLB, baltza zuriaren ganean, Frantzia hegoaldeko Camargue eskualde paduratsuan eraztundua 2016-04-28an txita zalarik.

Puntu berdean, Camarga Frantziako eskoualde paduratsuan jaio zan ATLB mokozabala

Koloredun eraztunduna

Koloredun eraztunen konbinaketa zera zan: eskumaldeko tibian eraztun metalikoa, baltza eta gorria, eta ezkerrean berdea, horia eta bandera (horrela esaten jake horreri) baltza. Ale hau 2018an eraztundu zan, txita zalarik, Herbeheretan bebai, Lekittotik 1300kmra.

Marea gora etorren, eta euren bidaia jarraitu eben.

2021(e)ko maiatzaren 10(a), astelehena

IZURDAK. Izurda handia

Izurde handia batuaz, Tursiops truncatus izen zientifikua, "tollino" (aintzineko idatzietan, Euskal Herrian izurda edo antzeko piztiren bat -ez dago argi zein- izendatzeko erabilten ei zala dakar), erderaz delfín, tonina... Galizian "arroaz" (jatorri arabiarreko berba, antza) esaten deutse izurda handiari. Inglesez "bottlenose dolphin", hau da botila muzturreko izurda.

Izurda handiak, izenak argi dino, oso handiak izan leikez: ar handiak 4 mra arteko luzera eta 400 kgko pisua har leikez. Txalupa alboan igiri datozenean, txahal bat halakoak emoten dabe.

Urteko edozein sasotan agertu leikez Lekittoko kostatik hurre, baina martia-apirila, berdelaren etorreraz batera, saso ona da, eta egunotan ia egunero ikusten da taldetxo bat gure inguruan, Otoiopean, Ogellan...

Bertan topa nebazan orain dala hiru aste, hilaren 20an arratsaldean, eta atara neutsazan argazki batzuk ipiniko deutsuedaz.

Izurdak, Garraitz eta farolaren aurrean

Otoiopeko haitzen kontra estanpa berezia eskeintzen dabe

edozelako saltoak eginez

Batzuetan txalupa ondora etorten dira, eta orduan somatzen da euren benetako tamainua. Nik uste dot ar handiak izaten dirala hurreratzen diranak, taldetik urrundu gaitezan, edo...

Hau nire irudikapena da, baina ezin dot ziurtatu.

Egia bada izurde handi honek ez dirala euran lehengusu txiki izurde arruntak Delphinus delphis moduko jostagarriak, gogorik ez badauke, hondora egin eta alde egiten deutsue.

Izurda handia Eukeni ondoan ur azpian

Iluntzen egoan, eta mendebalderuntz joiazela estanpa bitxiak hartu neutsazan Matxitxako atzean sartzen egoan eguzkiaren kontra.

Izurdia eta Ogoño

Izurdak eta Matxitxako

Holantxe esan eusten agur eta hurrengora arte, eta neuk be zeueri bardin!

2021(e)ko maiatzaren 4(a), asteartea

Koplaren Dzangadia

Hasita dagoz koplak iparraldera alde egiten euren kunaldi kolonietara, baina oraindik geratzen dirtaz batzuk gure itsas-bazterrean. Honetako asko heldu bakoak diraz, ez dabe oraindik habiarik egin beharrik eta ez dauke presarik, antza.

Euretako baten dzangadaren sekuntzia osoa atrapa neban txiripaz, eta muntaiatxua egin dot photoshopez. Kopla helduak zuri-zuriak diraz, hego punta baltzak eta kokot beilegia ezeze, eta honek ondino daukoz luma baltzak hego bazter gutian eta buztanean; 3 urte egingo dauz uda honetan beraz, eta beste urtebete beharko dau guztiz heldua izateko.

Dzanga!!

Laster arte!

2021(e)ko apirilaren 26(a), astelehena

Beste Dzangada bat

Aurreko sarreran ahaztu jaten beste dzangada hau ipinten...

DZANGA!!

2021(e)ko apirilaren 16(a), ostirala

Koplak Dzangadaka

Beste izen batzuk: Kofri Ondarrun, kofrie Bermeon, kopria Mutrikun, Hondarrabian broju esaten deutse. Asturiar eta galegoak mascato eta catalanak mascarell, dauken maskara halakoagatik...

Koplia, Morus bassanus, zanga batuaz, gure itsasoko hegaztirik handiena eta ikusgarriena da duda barik. 1,80 mko enbergaduriagaz, hegaldi zoragarria dauko, bai olatuen ganetik planeaten dauanean, nahiz arrantzan egiteko altuera izugarrietatik pikauan buruz behera botaten danean be.

Negu osoan zehar ohikoak diraz koplak gure kostaldean, apirila-maiatzera arte, euren ugalketa inguruetara alde egiten dabena; Eskozia, Irlanda, Norbegia, Islandiako irlatxo eta itsas labarretara... Abuztu amaierara arte ez diraz bueltako.

Koplaren banaketa mapa: berdez, ugalketa lekuak.

Irailean hasten diraz etorten eta mendebalderuntz pasaten diraz gure kostaldearen aurretik milaka.

Martia, berdelaren etorreraz batera, sasoi ona da berdelak ikusteko, Juankar Andresek bere blogean (entre alpinas y marinas) dinoen modura, eta hilaren 16an itsasora urten genduan berak eta biok.

Kantaurikoko flota osoa Lekitto aurrean egoan berdeletan eta koplak dozenaka-milaka.

Flotia eta kaio ilunak

Flotia eta bapora traina alatzen

Itsaso bete kopla

"Saburdinak" (Patxi Señortxuk -goian bego- esaten eutsen moduan) bebai...

Edonon ikus eikezan koplak multzoka dzangadaka, gure txalupa ondo-ondoan batzuetan... naturaren ikuskizun zoragarria!

Tanda bat, Eskilantxarri eta Saturraran han atzean

Beste eskuadroi baten erasoaldia

40 mko altueretatik be egin ahal dabe pikaua 100km/orduko andaria hartuz, eta 10m eta gehiago be itsaso barrenean sakonduz.

Banzaaaiiii!!

Hori nahikoa ez balitz, hegoak erdi tolostuta eta euran hanka palmeatu zabalakin, ur azpian bizkor igiri egiteko gauza diraz arraina atrapateko. Berdelak, egun horretan.